'Here one comes to see, and be seen': flânerie in the seventeenth century

Abstract

Definitie en verklaring van het fenomeen 'flânerie' (fr.): wandelen om te kijken en gezien te worden: 'brageeren' (neologisme van lexicograaf Kiliaan (1599). In tegenstelling tot de algemene aanname, dat term en verschijnsel flaneren van Franse origine zouden zijn, blijkt dat het fenomeen van 17de eeuwse Hollandse herkomst is. Het gebruik van wat beschouwd kan worden als een statussymbool, komt voort uit en komt voor in bepaalde sociale – wat hogere – klassen, die het wandelen inwisselden voor ritten in rijtuigen (karossen). Het gebruik werd strikt gebonden aan voorgeschreven regels, o.a. respecteren van de zondagsrust. Het werd vooral gepresenteerd op het Haagse Voorhout. De Haagse stadsplanning wordt vergeleken met die van andere Hollandse steden, met die van Amsterdam in het bijzonder. Het verschijnsel flaneren maakte indruk op Engelse en Franse notabelen, die het gebruik in eigen land introduceerden.