Early Ed: Ed van der Elsken, de pioniersjaren

Abstract

De publicatie in 1956 van 'Een Liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés' markeert de internationale doorbraak van Ed van der Elsken. Nadat zijn foto's van de Parijse zelfkant ongefilterd de wereld rondgaan, is zijn naam als straatfotograaf gevestigd. De uitgave 'Early Ed' belicht de periode voorafgaand aan zijn succes (1944-1956). Hoe Van der Elsken tijdens het laatste oorlogsjaar werd opgevangen door christen-anarchistische antimilitaristen in Bergeijk; hoe hij in Wormerveer kennismaakte met de fotografie; hoe hij zich in Parijs onderdompelde in high society kringen. Documenten uit de archieven van de Universiteitsbibliotheek Leiden en het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam tonen een zoekende Ed van der Elsken. Contactvellen leggen een fotografisch universum bloot, bevolkt door modellen, sterren, muzikanten, katten, honden, feestgangers, kunstenaars en topsporters. Het beeld bestaat dat Ed zich verzette tegen bedrijfsreportages, maar zijn zakagenda staat bol van de zakelijke initiatieven voor reclamecampagnes. Voorbeelden zijn Weverij De Ploeg en meubelmerk't Spectrum, UMS Pastoe en PTT Post en Telecom. Binnen dit oeuvre ontwikkelt hij een opmerkelijk persoonlijke stijl met de nadruk op interactie tussen de modellen. Graag gebruikt hij bekenden uit zijn eigen kring voor de nodige bewegingsvrijheid. Daarbij ontvouwt zich een nieuwe liefdesgeschiedenis tegen de achtergrond van de koudste wintermaand van de twintigste eeuw