Cornelis Troost

Begin 18de eeuw kwam in heel Europa een speciaal type portret in de mode, het conversatie-stuk. Op deze informele portretten zien we de geportretteerden zich in huiselijke setting met elkaar onderhouden. Troost leverde een grote bijdrage aan deze ontwikkeling in Nederland.

Portretten van bestuurlijke colleges zijn een typisch Nederlandse traditie. Troost vestigde zijn naam met een groot groepsportret van de inspecteurs van het Collegium Medicum van Amsterdam. Hij schilderde ook een anatomische les, naar het voorbeeld van Rembrandt.

Troost was uiterst bedreven in het werken in pastel. Dankzij de losse toets van het pastelkrijt maken zijn portretten een levendige, authentieke indruk. Door dit te combineren met uitvoerige dekverf leverde Troost een heel originele bijdrage aan de Europese kunst.

Om zijn portretten te verlevendigen, paste Troost het effect van een snapshot toe. Hij liet zijn model wat opzij kijken, alsof deze in zijn bezigheden is onderbroken. Ook een detail als gemorste poeder op een schouder, laat zien dat de geportretteerde geen bezoek verwacht.

Troost schilderde en tekende veel voorstellingen van theaterscènes. Veel van de kluchten en blijspelen kende hij uit zijn tijd als acteur. Troost had een grote liefde voor het theater en speelde in zijn jonge jaren zelf toneel, samen met zijn vrouw Susanna Maria van der Duyn.

Het waren vooral blijspelen en kluchten die Troost uitbeeldde. De scènes spelen zich niet af op het toneel, maar in een huiselijk interieur of op straat. Het toneelmatige zit hem de karikaturale weergave van de hoofdpersonen, de rekwisieten en het soms ondiepe beeldvlak.

De NELRI-serie behoort tot de beroemdste werken van Troost. De vijf pastels vormen een humoristisch beeldverhaal over een gezellige avond van een groep deftige heren. De naam van de serie is een samenvoeging van de beginletters van de vijf Latijnse titels.

In de jaren 1740 legde Troost zich toe op militaire onderwerpen. Voor zijn militaire wachtkamers vond hij een geheel nieuwe vorm. In plaats van rommelig en half donker, zoals op 17de-eeuwse schilderijen, zijn Troosts wachtkamers helder en overzichtelijk.

Zowel het kleine als het grote formaat was Troost toevertrouwd. Amsterdamse grachten-panden decoreerde hij met interieurschilderingen. Hiervoor had hij de nodige ervaring opgedaan bij de Amsterdamse schouwburg, waar hij naast acteur ook decorschilder was.

Troost gaf tekenles aan zijn dochters Elisabeth en Sara. Sara was het meest talentvol. Ze oefende zich door haar vaders werk te kopiëren en legde zich daarna toe op het maken van pastelportretten. Toen haar vader jong overleed, kon ze met haar werk het gezin onderhouden.