10 dingen over modern Japans lak

Lak is gemaakt van het sap van de lakboom. Als de tekening in lak nog nat is, wordt er met goud- en zilverpoeder in gestrooid. Een hoogontwikkelde techniek. Hier is de paleistuin te zien, met de berg Fuji.

Je ziet hier de bloemen van de gentiaan. Deze zijn ingelegd met parelmoer. Het lijkt alsof de lakmeester het warme licht van de zomerzon heeft willen vangen met het dicht gestrooide goudpoeder van de achtergrond.

Het spiraalmotieven op de binnenkant van dit doosje gaat door tot op de bodem. Het is met een penseel geschilderd. Uiterste concentratie en de vaste hand van een lakmeester in topvorm.

De versiering van gestrooid goud- en zilverpoeder is fraai maar traditioneel. Begin 20ste eeuw mocht lak dan ook niet meedoen in de kunstcategorie op tentoonstellingen. Als reactie gingen de lakmeesters een strijd aan voor erkenning.

Dit doosje is in 1927 gemaakt. Toen werd lak na jarenlange strijd van de lakmeesters erkend als kunstvorm. De beeldtaal is vernieuwd, met een realistische weergave van de bloemen en nieuwe kleuren roze en rood.

Deze doos laat de ontluikende moderniteit op het Japanse lak goed zien. Je ziet nieuwe kleur van helder rood en de uitvergrote, hoekige bloemen. Je voelt de invloed van art deco.

Geometrische patronen komen al heel lang voor in de Japanse kunst, maar ze zijn hier uitvergroot tot een modern, kleurig ontwerp. Er is ook een visueel spel: wat is de ondergrond, beige of toch rood?

Het spiraalpatroon geeft misschien wel de rook van wierook aan. Dit blad is immers een dienblad voor een wierookbrander. De lakwerker heeft het verder niet uitgelegd. Je mag het als kijker zelf interpreteren.

Dit doosje is maar 7 cm groot! Tientallen laagjes van verschillende kleuren lak zijn opgebracht, die daarna zijn uitgesneden, om de blaadjes van de bloembol te maken. De precisie is ongelofelijk.

Het is alsof we de aalscholver door een verrekijker op de rots in de branding zien zitten, zo realistisch is de afbeelding. De zee is gemaakt van blauw lak en ingelegde stukjes kwartelei voor het schuim.