10 dingen over Catharina van Hemessen

Catharina van Hemessen is de eerste Zuid-Nederlandse schilderes van wie gedateerd en gesigneerd werk bekend is. Dit portretje is waarschijnlijk een van haar vroegste werken.

Catharina schilderde een jonge vrouw tegen een groene achtergrond. Ze speelt met de ring aan haar rechterhand. Ze lijkt op een zelfportret van Catharina. Toch kunnen we deze vrouw niet met zekerheid identificeren.

Catharina signeerde en dateerde vaker haar werk. Hier staat in het Latijn ‘Catherina. de Hemessen. Pinxit. 1548’, wat zich vertaalt naar ‘Catherina schilderde het in 1548’.

Zelfportretten waren relatief zeldzaam in de 16e eeuw. Laat staan van vrouwen! Toch maakte Catharina er een. Ze schilderde zichzelf werkend achter een schildersezel. Dit werk hangt nu in het Kunstmuseum Basel, Zwitserland.

Catharina werd in 1528 geboren te Antwerpen. Dit was toen de belangrijkste handelsmetropool in Noordwest-Europa. De kunsthandel was er in volle bloei. Honderden kunstenaars vonden er werk.

Waarschijnlijk werd Catharina opgeleid door haar vader. Dit was de beroemde schilder Jan Sanders van Hemessen. Hij had een belangrijk netwerk. Zo kon hij de getalenteerde Catharina introduceren in de belangrijkste kunstkringen van hun tijd.

Catharina’s vader Jan maakte innovatieve schilderijen, historie- en genrestukken alsook portretten. Hij had een belangrijke positie binnen het Antwerpse schilders-gilde. Hierdoor kon Catharina waarschijnlijk meer vrijheid nemen als kunstenaar.

Catharina's moeder Barbara was de dochter van een rijke lakenhandelaar in Antwerpen. Omdat zij en vader Jan van welgestelde komaf waren, hadden Catharina en haar zus Christina waarschijnlijk een onbezorgde jeugd.

Maria van Hongarije, Landvoogdes der Nederlanden, was een groot kunstliefhebber. In 1556 nodigde zij Catharina en haar echtgenoot Kerstiaen de Morijn uit om te werken aan het Habsburgse hof in Spanje.

Twee belangrijke Italiaanse schrijvers noemden Catharina in hun werk; Giorgio Vasari (1568) en Lodovico Guicciardini (1567). Zij verspreidden haar naam en faam ver buiten de Lage Landen.