De Razernij

toegeschreven aan atelier van Artus Quellinus (I), na 1648 - in of voor 1662

De krankzinnige zit naakt op een boomstronkachtige, met stro bedekte verhoging op een vierkante plint. Zij heeft het gebogen linkerbeen naar voren met de voet even over de plint, het rechter is schuin naar achteren geplaatst. Zij trekt met beide handen aan haar haren, buigt daarbij het bovenlijf naar een zijde over, waardoor de linkerhand boven en de rechter onder het hoofd komt. De tong steekt uit de wijd geopende mond, waarin de bovenste rij tanden zichtbaar wordt. Op het achterhoofd wordt het haar samengehouden in een knot, waarvan een vlecht afhangt. Van haar rechteronderarm loopt een doek onder de benen door en is over het linkerbeen teruggeslagen, waardoor de schoot wordt bedekt. Een tweede doek is over de achterzijde van de verhoging gedrapeerd. Het vierkante voetstuk met geprofileerde basis en dekplaat vertoont aan elke zijde een geprofileerd diepliggend paneel, waarin een kleiner venster. Uit elk venster steekt de kop van een krankzinnige: een gebaarde, klassiek uitziende mannenkop met band om het hoofd, snor en geopende mond en vier onder de kin naar voren stekende vingers; aan de tegenover liggende zijde een kaalhoofdige mannenkop; op beide andere zijden waarschijnlijk vrouwenkoppen, waarvan één op het linker paneel met doek over het hoofd, half geopende mond en vier onder de kin uitstekende vingers, de ander met gescheiden haar en een doek op het achterhoofd.

  • Soort kunstwerkbeeldhouwwerk
  • ObjectnummerBK-AM-38
  • Afmetingengeheel: hoogte 295 cm x breedte 75 cm x diepte 75 cm x gewicht (eigenschap) 1887 kg (5 delen), beeld: hoogte 162 cm x breedte 65 cm x diepte 62 cm x gewicht (eigenschap) 944 kg, plint: gewicht (eigenschap) 313 kg, sokkel: gewicht (eigenschap) 388 kg, dekplaat: gewicht (eigenschap) 242 kg (2 delen)
  • Fysieke kenmerkenBentheimer zandsteen met dekplaat van Obernkirchen zandsteen

Identificatie

  • Titel(s)

    • De Razernij
    • De Razernij, bekend als de Dolhuisvrouw
    • De dolhuisvrouw, genoemd de Razernij (voormalige titel)
  • Objecttype

  • Objectnummer

    BK-AM-38

  • Beschrijving

    De krankzinnige zit naakt op een boomstronkachtige, met stro bedekte verhoging op een vierkante plint. Zij heeft het gebogen linkerbeen naar voren met de voet even over de plint, het rechter is schuin naar achteren geplaatst. Zij trekt met beide handen aan haar haren, buigt daarbij het bovenlijf naar een zijde over, waardoor de linkerhand boven en de rechter onder het hoofd komt. De tong steekt uit de wijd geopende mond, waarin de bovenste rij tanden zichtbaar wordt. Op het achterhoofd wordt het haar samengehouden in een knot, waarvan een vlecht afhangt. Van haar rechteronderarm loopt een doek onder de benen door en is over het linkerbeen teruggeslagen, waardoor de schoot wordt bedekt. Een tweede doek is over de achterzijde van de verhoging gedrapeerd. Het vierkante voetstuk met geprofileerde basis en dekplaat vertoont aan elke zijde een geprofileerd diepliggend paneel, waarin een kleiner venster. Uit elk venster steekt de kop van een krankzinnige: een gebaarde, klassiek uitziende mannenkop met band om het hoofd, snor en geopende mond en vier onder de kin naar voren stekende vingers; aan de tegenover liggende zijde een kaalhoofdige mannenkop; op beide andere zijden waarschijnlijk vrouwenkoppen, waarvan één op het linker paneel met doek over het hoofd, half geopende mond en vier onder de kin uitstekende vingers, de ander met gescheiden haar en een doek op het achterhoofd.

  • Onderdeel van catalogus


Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • beeldhouwer: toegeschreven aan atelier van Artus Quellinus (I), Amsterdam
    • beeldhouwer: Lambertsz. Gerrit van, Amsterdam [verworpen toeschrijving]
  • Datering

    na 1648 - in of voor 1662

  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    Bentheimer zandsteen met dekplaat van Obernkirchen zandsteen

  • Afmetingen

    • geheel: hoogte 295 cm x breedte 75 cm x diepte 75 cm x gewicht (eigenschap) 1887 kg (5 delen)
    • beeld: hoogte 162 cm x breedte 65 cm x diepte 62 cm x gewicht (eigenschap) 944 kg
    • plint: gewicht (eigenschap) 313 kg
    • sokkel: gewicht (eigenschap) 388 kg
    • dekplaat: gewicht (eigenschap) 242 kg (2 delen)

Toelichting

  • Dit curieuze, levensgrote beeld in zandsteen laat een vrijwel naakte vrouw zien die, in gespannen en verwrongen houding, aan haar lange haren trekt: de Razernij. Oorspronkelijk stond het beeld opgesteld in de tuin van het Amsterdamse Dolhuys, de stedelijke instelling voor mensen die als ‘dol’ of ‘krankzinnig’ werden aangemerkt. Aan elke zijde van het voetstuk kijkt een bewoner door het luikje van zijn of haar cel naar buiten.


Dit werk gaat over

  • Onderwerp

  • Plaats


Verwerving en rechten

  • Credit line

    Bruikleen van de gemeente Amsterdam

  • Copyright

  • Herkomst

    …; courtyard of the Dolhuys (madhouse), Kloveniersburgwal, Amsterdam, first recorded in 1662;{M. Fokkens, _Beschrijvinge der wijdt-vermaarde Koopstadt Amsterdam_, Amsterdam 1662, p. 285.} transferred to the Buitengasthuis, Amsterdam, c. 1792;{The Dolhuys at the Kloveniersburgwal was demolished in 1792, the patients as well as the statue were transferred to the Buitengasthuis at the Overtoom in Amsterdam, see C.A.L. Sander, ‘Het Dulhuys of Dolhuis aan de Vesten of de Kloveniersburgwal’, _Maandblad Amstelodamum_ 45 (1958), pp. 229-38, esp. p. 238.} on loan from the City of Amsterdam (Burgerlijk Armenbestuur),{M. Jonker et al., _In beeld gebracht: Beeldhouwkunst uit de collectie van het Amsterdams Historisch Museum_, coll. cat. Amsterdam 1995, no. 65A (inv. no. BA 2542).} to the Koninklijk Oudheidkundig Genootschap (KOG), Amsterdam, 1877-85;{Former inv. no. KOG-2673.} on loan to the museum, since 1885


Documentatie

    • J. Six, 'Hendrik de Keyser als beeldhouwer', Jaarverslag Koninklijk Oudheidkundig Genootschap te Amsterdam (1910), p. XXII, afb.
    • K. Fremantle, "De Razernij", Openbaar Kunstbezit 8 (1964) dec.
    • J. Gabriels, 'Nog eens 'De Razernij' of 'Dolhuisvrouw' van het Nederlandsch Museum', Oudheidkundig Jaarboek 10 (1930), p. 171-175.
    • W.R. Valentiner, 'A neglected sculptor in the Mannerist Exhibition at Amsterdam', The Art Quarterly (1956), p. 48-49, afb. 7.
    • Gerard Pley en Herman W.J. de Boer, "De Razerny, zinnebeeld van waanzin", Ons Amsterdam 45 (1993), p. 271 - 275
    • E. Neurdenburg, 'De Razernij of Dolhuisvrouw', Oudheidkundig Jaarboek 9 (1929), p. 109-114.
    • E. Redslob, 'Andreas Schlüter und die Plastik der Niederlände', Zeitschrift für Kunstwissenschaft 9 (1955), p. 91, afb. 4
    • A. Pit, 'De verzameling Hollandsch beeldhouwwerk in het Nederlandsch Museum, te Amsterdam', Bulletin van den Nederlandschen Oudheidkundigen Bond 1 (1899/1900), p. 148.

Duurzaam webadres