Kompas in nachthuis

George Stebbing, 1819

Het scheepskompas, dat diende voor het bepalen van de koers, was het belangrijkste instrument aan boord van een schip. ’s Nachts kon het kompas veilig worden opgeborgen in dit ‘nachthuis’. Dankzij het ingebouwde lampje kon het ook in het donker worden afgelezen.

  • Soort kunstwerkkompas
  • ObjectnummerNG-MC-878
  • Afmetingennachthuis: hoogte 83,5 cm x breedte 44,5 cm x diepte 41,8 cm, roos: diameter 23,2 cm, doos van de roos: hoogte 4,5 cm x breedte 25,6 cm x diepte 25,6 cm
  • Fysieke kenmerkenhout, messing, koper, ijzer, lood, glas, robijn, mica en papier

Identificatie

  • Titel(s)

    Kompas in nachthuis

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-878

  • Beschrijving

    Kompas in nachthuis met pyramidevormige kap met een roos in apart doosje. Het nachthuis heeft een deurtje aan de voorzijde. De vier zijden van de kap zijn van glas; twee ervan worden afgesloten met een koperen plaat, de derde met een dergelijke plaat waarop een lamphouder is gemonteerd. De lamp ontbreekt. De kompasroos heeft een messing dop in het midden met gat voor de pen onderin: het draaien van de roos werd door de gebruikte materialen verbeterd, terwijl het schommelen door de vermeerdering van het wrijvingsoppervlak van de robijn werd verminderd.

  • Opschriften / Merken

    • opschrift, op de kompasroos, verso: ‘KING’s / 2109 / PATENT MAKER G. Stebbing, / + PORTSMOUTH + / By His Majesty’s Royal Letters Patent’
    • opschrift, op de kompasroos, recto: ‘Heavy Card for / Compass Nº 2109.- / Portsmouth 2 August 1819 / Geo Stebbing / Patentee’

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    instrumentmaker: George Stebbing, Portsmouth (Engeland)

  • Datering

    1819

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout, messing, koper, ijzer, lood, glas, robijn, mica en papier

  • Afmetingen

    • nachthuis: hoogte 83,5 cm x breedte 44,5 cm x diepte 41,8 cm
    • roos: diameter 23,2 cm
    • doos van de roos: hoogte 4,5 cm x breedte 25,6 cm x diepte 25,6 cm

Dit werk gaat over

  • Onderwerp

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    …; Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, 1819;{HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 19/10/1819 N22.} transferred to the museum, 1883

Documentatie

  • E.G.R. Taylor, The Mathematical Practitioners of Hannoverian England 1714-1840, Cambridge 1966, p. 406, nr. 1435.

Gerelateerde objecten

  • Gerelateerd

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
  • Kompas in nachthuis
  • Kompas in nachthuis

George Stebbing

Compass in Binnacle with Compass Card in Box

Portsmouth, 1819

Inscriptions

  • inscription, on the compass card, verso:KING’s / 2109 / PATENT MAKER G. Stebbing, / + PORTSMOUTH + / By His Majesty’s Royal Letters Patent
  • inscription, on the compass card, recto:Heavy Card for / Compass Nº 2109.- / Portsmouth 2 August 1819 / Geo Stebbing / Patentee

Provenance

…; Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, 1819;1HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 19/10/1819 N22. transferred to the museum, 1883

Object number: NG-MC-878

Entry

Compass in binnacle with a pyramid-shaped top and a compass card in a separate box.

The binnacle has a door in the front. All the faces of the top are made of glass. Two of them can be sealed off with a copper plate, while on the third a similar plate with a lamp holder is placed. The lamp is missing. The copper compass bowl hangs in gimbals and has a lead weight beneath. The pivot has a head made of ruby. The compass card has a brass cap with the dab for the pivot. The turning of the card is facilitated by the materials used, while the large area of friction of the ruby simultaneously reduces the tilting movements.

Obreen incorrectly dates this compass to 1825.2J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 878. The binnacle and compass card were sent to the Navy Model Room by the Navy dockyard in Rotterdam in 1819, as part of a collection of objects from the United Kingdom.3HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 19/10/1819 N22.

Literature

British Patent 18/7/1810, no. 3363; E.B. van den Bosch, ‘Verschillende zeevaartkundige berigten’, Verhandelingen en berigten betrekkelijk het zeewezen (1823), pp. 727-40; J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 878; E.G.R. Taylor, The Mathematical Practitioners of Hanoverian England 1714-1840, Cambridge 1966, p. 406, no. 1435; A.A. Lemmers, Techniek op schaal. Modellen en het technologiebeleid van de Marine 1725-1885, Amsterdam 1996, p. 179

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'George Stebbing, Compass in Binnacle with Compass Card in Box, Portsmouth, 1819', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/200315940

(accessed 29 oktober 2026 03:49:03 UTC+0).

Footnotes

  • 1HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 19/10/1819 N22.
  • 2J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 878.
  • 3HNA 2.12.01 Min. Marine, Exh. 19/10/1819 N22.